Strona startowa

Wiadomości - Kultura, rozrywka

Wigilia, wiljo, wielijo

Dodał: Marta Data: 2022-12-22 09:21:50 (czytane: 10331)

"Jako wilyjo, taki cały następny rok" - głosi stare ludowe przysłowie. Wigilia Bożego Narodzenia na kieleckiej wsi uważana była za dzień, którego upływ miał decydować o całym roku. Należało zatem przeżyć go w zgodzie, spokoju i okazywać sobie jak największą życzliwość.

Studio tatuażu - Black Line tattoo&piercing
www.tatuazebusko.pl,STUDIO TATUAŻU, SALON TATUAŻU, TATUAŻ, KOLCZYKOWANIE, KOLCZYKI, TATTOO, PIERCING, MIKRODERMAL, OZDABIANIE, UPIĘKSZANIE, TATUAZ, TATUAZE, TATUAŻE BUSKO, PIŃCZÓW, CHMIELNIK, KAZIMIERZA WIELKA,

ul. Kopernika 8. 28-100, Busko-Zdrój



Od dzieci wymagano posłuszeństwa i szczególnej grzeczności. Przekonywano je, że jeśli w dniu wigilii nie zasłużą na karę, unikną także kar, napomnień i klapsów w ciągu całego roku.

Niegdyś w dniu wigilii mężczyźni, zwyczajowo, udawali się na połowy i polowania. Wierzono, że w tym właśnie dniu z pewnością powrócą do domu ze zwierzyną i sieciami pełnymi ryb. Wróżyło im to także udane polowania i obfite połowy w ciągu całego roku.

swietokrzyskie_tradycje.jpg

Nieodłącznym elementem świątecznego wystroju izby w okresie Bożego Narodzenia były snopy zbóż, siano oraz słoma. Snopy zbóż podstawowych: pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ustawiano w wieczór wigilijny zarówno w chałupach chłopskich, jak i na dworach, a nawet w magnackich rezydencjach. W 1903 r. w Encyklopedii staropolskiej Zygmunt Gloger pisał o tym zwyczaju: Stawianie snopów zboża po rogach izby, w której zasiadają do uczty wigilijnej, dotąd napotykane u ludu było zwyczajem niegdyś we wszystkich warstwach powszechnym. U pani wojewodziny Dobrzyckiej w Pęsach na Mazowszu, w połowie XIX wieku, nie siadano do wigilii bez snopów zboża po rogach komnaty stołowej ustawionych.

W niektórych regionach Polski zaściełano słomą całą podłogę, a na stole, tak w miastach, jak i na wsi, kładziono grubą warstwę siana i dopiero na nim – lnianą płachtę lub obrus. Zwyczaj ten zachowuje się jeszcze w niektórych domach. Wprawdzie dzisiaj kładzie się już tylko małe pasemko siana na stół, a na nim leży opłatek.

Słomę i siano stosowano w intencji dobrych urodzajów i na pomyślność zabiegów gospodarskich. Ze słomy wyciągniętej ze snopków skręcano powrozy i po wieczerzy okręcano nimi drzewka owocowe, aby dobrze rodziły. Prócz tego wiązki słomy rzucano pod sufit, co zwało się ciskaniem kop, aby zboże w nadchodzącym roku urosło wysokie. Siano zaś po świętach, a niekiedy już w wigilię po wieczerzy, dodawano do paszy krów i koni, ażeby dobrze się hodowały i służyły ludziom. Uważano, że przystroje z siana i słomy przypominają o ubogim narodzeniu Jezusa i żłobie służącym mu za kołyskę, zapewne wysłanym sianem i słomą.

Zupełnie zapomniane zostały inne elementy świątecznego wyposażenia wnętrza, które umieszczano w izbie na pomyślność zabiegów gospodarskich: żelazo – lemiesze pługa, kosy i inne ostre narzędzia, które niegdyś umieszczano pod stołem wigilijnym, aby "krety i inne szkodniki roli nie psuły", oraz sznury i łańcuchy, którymi obwiązywano nogi stołu "aby chleb trzymał się domu" i panował w nim dostatek.

W południowych regionach Polski na stół wigilijny sypano ziarna zbóż, grochu, maku, soczewicy i na nich dopiero stawiano miski z jedzeniem w intencji dobrych plonów i zbiorów roślin, których nasiona znajdowały się na obrusie, a także tych, z których były przygotowane potrawy wigilijne.

Najważniejszą uroczystością obchodów domowych Bożego Narodzenia jest wieczerza postna zwana wilią, wigilią (jak cały dzień), pośnikiem, postnikiem, lub na wschodnich rubieżach Polski – kutią (od głównego dania – kutii, sporządzonej z pszenicy, maku i miodu).

W domach – podobnie jak obecnie – od wczesnego świtu trwały przygotowania do niej. Kończono rozpoczęte wcześniej porządki oraz gotowanie i pieczenie wigilijnych potraw oraz  obrządek inwentarza żywego. Wszystkie czynności gospodarskie musiały być bowiem zakończone przed zapadnięciem zmroku, przed wieczerzą, która stanowi najważniejszy komponent obchodów wigilijnych. Zwyczajowo rozpoczyna się ona wraz z ukazaniem się na niebie pierwszej gwiazdy, ponieważ – zgodnie z zapisem biblijnym – w czasie narodzenia Jezusa nad betlejemską grotą ukazała się jasna, świecąca wielkim światłem gwiazda.

Wieczerza wigilijna składała się z parzystej liczby dań, zazwyczaj z dwunastu (bo tyle jest miesięcy w roku i apostołów, którzy byli przy Jezusie podczas ostatniej wieczerzy).

dr Alicja Trukszyn
Dział Dziedzictwa Kulturowego
Wojewódzki Dom Kultury w Kielcach

Źródło: PIK

Reklama.

Tagi: Święta Bożego Narodzenia   tradycje wigilijne   Wigilia Bożego Narodzenia  

Zobacz także

A może ferie na dworze królewskim?

Dodane: 2023-01-13 12:18 - Komentarze  (0)  czytane (2356)

TAGI: Chęciny, ferie zimowe, Zamek w Chęcinach



Komentarze (0)

Uwaga: Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Za wypowiedzi naruszające prawo lub chronione prawem dobra osób trzecich grozi odpowiedzialność karna lub cywilna. IP Twojego komputera: 3.236.47.240

Dodaj komentarz

UWAGA!
Formularz dodawania komentarzy wymaga włączenia obsługi plikow cookies (ciasteczek), zapisywanych
i odczytywanych z Twojego urządzenia - jeśli chcesz dodać komentarz, włącz ciasteczka, odśwież stronę i spróbuj ponownie...


Telewizja

Podpisanie umowy pomi?dzy Uzdrowiskiem Busko-Zdrój S. A. i Uniwersytetem Jana Kochanowskiego

XXVII Mi?dzynarodowy Festiwal 'LATO Z CHOPINEM' im. Barbary Hesse-Bukowskiej

To by? ?wietny wyst?p "Orkiestry Na Du?ym Rowerze'"

Aleja Mickiewicza w stylu retro

Adam Zdunikowski ods?oni? swoje 'S?oneczko' w buskiej Alei Gwiazd

Beata Szyd?o odwiedzi?a Busko-Zdrój

Konkursy

Uwaga konkurs! Wygraj podwójne zaproszenie na spektakl: Lista męskich życzeń
Konkurs rozstrzygnięty! Sprawdź wyniki ! Zapraszamy na występ Kabaretu Smile!!!
Konkurs rozstrzygnięty! Sprawdź wyniki!!! Zaprszamy na koncert DON VASYL I CYGAŃSKIE GWIAZDY!
Konkurs zakończony: Do wygrania podwójne zaproszenia na Szalone Nożyczki w Busku-Zdroju
Konkurs zakończony: Do wygrania vouchery do Salonu wirtualnej rzeczywistości w Busku-Zdroju!
Konkurs zakończony: Do wygrania podwójne zaproszenia na R-STUNTS w Jędrzejowie
Konkurs zakończony: Do wygrania podwójne zaproszenia na Kabaret Pod Wyrwigroszem w Kazimierzy Wielkiej
więcej

Kultura, rozrywka

A może ferie na dworze królewskim?

Już od najbliższego weekendu Zamek Królewski w Chęcinach serdecznie zaprasza na Ferie na dworze królewskim. Klimatyczne zamkowe mury w zimowej scenerii to z pewnością świetny pomysł na spędzenie wolnego czasu na świeżym powietrzu. więcej»

Zobacz więcej Dodaj

Promocje

Przeczytaj kolejną wiadomość:

Pamiętacie o Dniu Babci i Dziadka?

Pomysł wprowadzenia do kalendarza Dnia Babci w Polsce pojawił się w tygodniku "Kobieta i Życie" w 1964 roku. Już rok później święto...